Umowa inwestycyjna

Dokładne zdefiniowanie tworu prawnego, jakim jest umowa inwestycyjna na gruncie obowiązującego prawa nie jest możliwe, ponieważ nie posiada ona żadnej legalnej definicji, a tym samym kwalifikuje się do kategorii umów nienazwanych. Jej cechy charakterystyczne wyodrębnione są w samej budowie umowy oraz jej treści, która to kumuluje elementy właściwe umowom już zdefiniowanym w świetle prawa cywilnego. Dla umów inwestycyjnych kluczowy jest jednak ich cel.

Umowa inwestycyjna

Umowy inwestycyjne są zawierane, aby ustanowić wzajemne zobowiązania stron umowy w przedmiocie realizacji planowanej inwestycji, tj., co do zasady, utworzenia spółki kapitałowej powstałej na podstawie pomysłu Pomysłodawcy z wykorzystaniem środków otrzymanych od Inwestora.Jest to niejako zaangażowanie środków finansowych Inwestora w celu czerpania przez niego z danej inwestycji korzyści w przyszłości. Zawarcie umowy inwestycyjnej wiąże się bezpośrednio z transakcją sprzedaży akcji lub udziałów Inwestorowi, będącemu jedną ze stron umowy.Celem zawierania tego typu umówjest przede wszystkim zabezpieczenie interesu stron w przypadku, gdyby jakiekolwiek okoliczności dotyczące inwestycji nagle uległy zmianie. Jest to rozwiązanie popularne w środowiskach start-up’owych.

Proces zawierania umowy

Zawarcie umowy inwestycyjnej poprzedzone jest badaniem warunków finansowych danej inwestycji, co w przypadku przystąpienia do już powstałej spółki (a nie utworzenia nowej) polega na przeprowadzeniu jej audytu prawnego i podatkowego.Następnie,pomiędzy potencjalnymi stronami umowy podejmowane są negocjacje celem doprecyzowania warunków przyszłej umowy. Już na etapie negocjacji obie strony powinny mieć świadomość istnienia pewnych postanowień, które, co do zasady, pojawią się w umowach inwestycyjnychw celu zabezpieczenia Inwestora i jego kontroli nad składem spółki, a także umożliwienia Pomysłodawcy zablokowania wejścia niepożądanego inwestora w jej szeregi.

Wśród nich wymienia się:

  • prawo przyciągnięcia (klauzula drag along) umożliwiające wymuszenie na pozostałych wspólnikach powstałej spółki dokonania sprzedaży udziałów podmiotowi wskazanemu przez wspólnika uprzywilejowanego (którym zazwyczaj jest Inwestor), o ile ten zgłosi chęć ich nabycia,
  • prawo przyłączenia (klauzula tag along), charakteryzujące się tym,że wspólnik zbywający udziały na żądanie innych wspólników będzie musiał spowodować, aby nabywca jego udziałów odkupił proporcjonalną liczbę udziałów także od pozostałych wspólników,
  • prawo pierwszeństwa (right of first refusal) przyznające wspólnikom pierwszeństwo zakupu udziałów w obliczu zamiaru ich zbycia przez innego wspólnika,
  • vesting, czyli zobowiązanie Pomysłodawcy do działania na rzecz spółki przez określony czas,
  • uprzywilejowane wyjście kapitałowe ze spółki (klauzula liquidation preference), zabezpieczające Inwestora w przypadku sprzedaży lub likwidacji spółki odpowiednią kwotą środków oraz
  • lock-up, będący zobowiązaniem do niezbywania udziałów przez wspólników w określonym czasie.

Po przeprowadzeniu negocjacji, przygotowywany jest stosowny list intencyjny (Term Sheet), w którym zawarte są wszelkie warunki dotyczące transakcji. Nie jest on jednak tak naprawdę wiążący, a zawarte w nim warunki rozwijane są na późniejszym etapie w umowie inwestycyjnej. To ona jest najistotniejszym dokumentem uwzględniającym opis praw i obowiązków stron danej transakcji, a jej zapisy bez wątpienia mają ogromny wpływ na dalsze losy spółki. Jak w każdej umowie, tak i w umowie inwestycyjnej mamy do czynienia z pewnymi essentialia negotti.  Są to:

  • oznaczenia stron umowy (w przypadku umowy inwestycyjnej, często są to więcej niż dwie strony);
  • definicje (doprecyzowujące pojęcia użyte w umowie, konieczne z uwagi na jej nieunormowaną w polskim ustawodawstwie strukturę oraz uwzględniane z uwagi na wolę uniknięcia późniejszych niejasności, często powstających z niniejszego stosunku prawnego);
  • przedmiot umowy (kluczowy dla każdego rodzaju umów, w przypadku umowy inwestycyjnej powinien wskazywać zamierzony efekt realizacji danej inwestycji. Dotyczy samej istoty inwestycji, tj. założenia spółki i wniesienia przez inwestorów wkładów);
  • warunki inwestycji: cena i warunki płatności, zasady finansowania, programy motywacyjne;
  • określenie wysokości kapitału zakładowego oraz ilości objętych udziałów przez Inwestora oraz Pomysłodawcę, a także zobowiązanie do zawarcia w ramach aktu notarialnego zawiązującego spółkę również kwestii dotyczących składu oraz powoływania organów spółki;
  • warunki zawieszające (od których spełnienia uzależniona jest realizacja danej inwestycji, np. uzyskanie wymaganych zgód);
  • przepisy przejściowe (dotyczące relacji stron w okresie od podpisania umowy do spełnienia warunków zawieszających);
  • działania po przeprowadzeniu inwestycji (wzajemne zobowiązania stron w zakresie zarządzania spółką);
  • opcje (czyli wszelkie ww. klauzule);
  • pozostałe postanowienia umowne (np. kwestie odpowiedzialności stron za zapewnienia i gwarancje, kary umowne, czy chociażbypostanowienia dotyczące zakazu konkurencji).

Z uwagi na swój specyficzny charakter, umowa inwestycyjna jest każdorazowo dostosowywana do założeń przedsięwzięcia, w przedmiocie którego jest ona zawierana. Do kwestii nieuregulowanych w tego typu umowie zastosowanie mają przepisy Kodeksu Spółek Handlowych oraz inne przepisy obowiązującego prawa. Z uwagi na przedmiot i specyfikę umowy inwestycyjnej,zawierana jest ona w formie aktu notarialnego.

Search